Een financieel medewerker bouwt in een middagje een werkend Excel-dashboard met Python-scripts gegenereerd door AI. Een planner in de bouw laat een chatbot zijn weekstaten samenvatten. Een HR-medewerker maakt een formulier dat automatisch data wegschrijft naar een spreadsheet. Geen IT-afdeling aan te pas gekomen, en het werkt gewoon.
Dit fenomeen heeft inmiddels een naam: vibe coding. Je beschrijft in gewone taal wat je wilt, een AI-tool schrijft de code, jij klikt op uitvoeren. Voor mensen zonder programmeerachtergrond voelt dat als een kleine revolutie.
Dat begrijp je. Maar er zit een kant aan die in de praktijk zelden wordt besproken voordat het misgaat.
Wat er fout gaat en wanneer
Het probleem is niet dat medewerkers creatief zijn met AI. Het probleem is dat AI-gegenereerde code doorgaans nergens staat, door niemand is gereviewed en vaak verbinding maakt met data die dat eigenlijk niet hoort te zien.
Een paar veelvoorkomende patronen:
Een medewerker plakt een klantenlijst in een AI-tool om snel een mailing te genereren. Die data verlaat daarmee de omgeving van het bedrijf en belandt bij een externe dienst. De medewerker wist dat niet, want het voelde als typen in een tekstverwerker.
Een script dat iemand met hulp van AI heeft gebouwd, doet het prima op de laptop van die persoon. Drie maanden later vertrekt die medewerker. Niemand weet wat het script doet, waar het staat of waarom het nog draait.
Een zelfgebouwd dashboard haalt data op uit een productiesysteem via inloggegevens die hardcoded in de code staan. Geen audit trail, geen rechtenbeheer, geen logging.
Elk van deze situaties is concreet en haalbaar voor iemand zonder technische achtergrond, juist omdat AI de drempel zo laag heeft gemaakt.
Verbieden werkt niet
Je kunt als bedrijf besluiten dat medewerkers geen AI-tools mogen gebruiken om code te schrijven. In de praktijk werkt dat niet. De tools zijn gratis, ze werken in een browser en ze leveren resultaat. Mensen gebruiken ze gewoon, en dan weet je het alleen niet meer.
Wat wél werkt, is AI Governance.
Je wilt medewerkers niet afremmen, maar ook niet dat er ongemerkt een schaduwlandschap ontstaat van AI-tools, scripts en dashboards waar niemand zicht op heeft. Daarom geloven wij niet in een verbod, maar in een praktische vorm van AI Governance.
Dat hoeft geen dik beleidsdocument te zijn. Wel een aantal duidelijke afspraken waarmee innovatie én veiligheid hand in hand gaan.
1. Maak duidelijke spelregels
Leg vast welke AI-tools binnen de organisatie gebruikt mogen worden, welke data daarin verwerkt mag worden en welke informatie nooit een externe AI-dienst mag verlaten. Zorg dat medewerkers begrijpen waarom die afspraken bestaan en houd ze eenvoudig genoeg om ook daadwerkelijk gebruikt te worden.
2. Voer een risicobeoordeling uit
Niet iedere AI-toepassing brengt hetzelfde risico met zich mee. Een script dat een interne planning automatiseert vraagt iets anders dan een oplossing die klantgegevens verwerkt of beslissingen ondersteunt. Beoordeel nieuwe toepassingen daarom op aspecten als privacy, informatiebeveiliging, compliance en bedrijfsimpact voordat ze structureel worden ingezet.
3. Ken je leveranciers
Veel AI-oplossingen draaien op externe platformen. Weet daarom welke leverancier achter een tool zit, waar data wordt verwerkt, welke beveiligingsmaatregelen zijn getroffen en welke contractuele afspraken gelden. Een eenvoudige leveranciersbeoordeling voorkomt verrassingen achteraf.
4. Houd overzicht
Registreer welke AI-tools, scripts en automatiseringen binnen de organisatie worden gebruikt, wie eigenaar is en welke processen ze ondersteunen. Zo voorkom je dat bedrijfskritische kennis verdwijnt zodra een medewerker vertrekt.
Wat dit met softwareontwikkeling te maken heeft
Er is een meer structurele kant aan dit verhaal. Veel medewerkers gaan zelf bouwen omdat er geen andere optie is: de bestaande software doet het niet, IT heeft een wachtrij van drie maanden en een externe partij lijkt te duur voor iets kleins.
Dat gat is reëel. Maar de oplossing is niet eindeloos zelf prutsen met AI-gegenereerde code die niemand begrijpt. De oplossing is beoordelen wat het probleem eigenlijk is, en of er een lichtgewicht, gedocumenteerde aanpak voor bestaat, of dat er simpelweg iets ontbreekt aan de bestaande systemen dat wél aan te pakken valt.
Vibe coding is op zichzelf niet het probleem. Het is een signaal dat ergens iets ontbreekt. Als je weet wat dat is, kun je iets beters bouwen dan een script dat alleen werkt op de laptop van de persoon die het heeft gemaakt.
AI gaat niet meer weg. De vraag is daarom niet óf medewerkers ermee gaan bouwen, maar hoe je dat op een verantwoorde manier faciliteert. Met een praktische AI Governance-aanpak – inclusief beleid, risicobeoordelingen, leveranciersreviews en duidelijke eigenaarschap – houd je innovatie mogelijk zonder de controle te verliezen.